Bolalar necha yoshdan 1-sinfga qabul qilinadi
1-sinfga shu yil 7 yoshga to‘ladigan bolalarni qabul qilishadi. 2026-yilda 2019-yil 31-dekabrgacha va shu kuni tug‘ilgan bolalar 1-sinfga qabul qilinadi.
Davlat maktablarida 1-sinfga qabul qilishda tanlov o‘tkazilmaydi. Bolaning tayyorgarlik darajasi qabulga ta’sir qilmaydi. Lekin, o‘qish boshqa tilda, masalan, rus tilida bo‘ladigan sinflarda qo‘shimcha talablar bo‘lishi mumkin. Bunday holda qabul komissiyasi bolaning til bilish darajasini og‘zaki tekshiradi.
Bola o‘qish va yozishni bilsa ham, 7 yoshga yetmaguncha maktabga qabul qilinmaydi. Agar bola 7 yoshga to‘lgan bo‘lsa, lekin tibbiy sabablarga ko‘ra 1-sinfda o‘qishga tayyor bo‘lmasa, unga maxsus maktabda, uyda yoki oddiy maktabda inklyuziv ta’lim olish imkoniyati yaratilishi kerak.
O‘zbekistonda barcha bolalar maktabda o‘qishi shart. Chet el fuqarolari va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslarning farzandlari ham maktabga qatnashi mumkin. Lekin ular uchun qabul jarayoni boshqacha bo‘ladi.
Bola qaysi maktabga qabul qilinadi
Har bir davlat maktabi ma’lum bir mahalla, mavze va ko‘chalarni qamrab oladigan mikrohududga ega. Bu hududda doimiy ro‘yxatdan o‘tgan bolalar birinchi bo‘lib qabul qilinadi.
Qaysi maktab sizning doimiy ro‘yxat manzilingizga biriktirilganini MyMaktab, my.gov.uz yoki Ta’lim vazirligi xaritasi orqali bilish mumkin. Kerak bo‘lsa, bu ma’lumotni eng yaqin maktabdan yoki tuman ta’lim bo‘limidan ham bilib olsa bo‘ladi.
Odatda, bola doimiy ro‘yxatda turgan manzilga biriktirilgan maktabga oson qabul qilinadi. U yerda o‘qishi ham kafolatlangan bo‘ladi. Lekin xohlasangiz, bolani boshqa davlat maktabiga ham berish mumkin. Buning uchun o‘sha maktabda bo‘sh joy bo‘lishi kerak. Bu haqida quyida tushuntiramiz.
Maktabga arizani qachon topshirish kerak
Qabul ikki bosqichdan iborat. Birinchi bosqich 20-iyundan 31-iyulgacha bo‘ladi. Bu davrda maktablar mikrohududga biriktirilgan bolalarni qabul qiladi.
1-avgustdan ikkinchi bosqich, boshqa mikrohududlarda yashovchi bolalarni qabul qilish boshlanadi. Bo‘sh joy bor bo‘lgan istalgan maktabga hujjat topshirish mumkin. Shahardagi oddiy maktablarda sinfda 35 tagacha o‘quvchi bo‘lishi mumkin. Sinfdagi joylar to‘lsa, yangi o‘quvchilar qabul qilinmaydi. Mashhur maktablarda esa joylar tez tugaydi. Agar maktabning o‘z hududidagi bolalar soni ko‘p bo‘lsa, u boshqa tuman yoki hududdan kelgan bolalarni qabul qila olmaydi. Bolangiz boshqa maktabda o‘qishini istasangiz, u yerga aniq qabul qilinishiga kafolat yo‘q.
Bola ta’limsiz qolmaydi. Agar siz tanlagan maktabda joy topilmasa, u doimiy ro‘yxat manzili bo‘yicha tegishli maktabga qabul qilinadi. Ko‘pincha odamlar avval o‘z hududidagi maktabga hujjat topshirishadi. Agar maktab mos kelmasa, 1-avgustdan keyin boshqa tumanlardagi maktablarga ham hujjat topshirib ko‘rish mumkin.
Maktabga qabul uchun ariza topshirish tartibi
Maktabga ariza topshirishning ikki usuli bor.
Onlayn. my.gov.uz portalidagi “Bolani maktabning birinchi sinfiga joylashtirishga ariza yuborish” xizmati yoki MyMaktab platformasi orqali. Xizmat bepul.
2026-yilda onlayn qabul tizimi 5689 ta maktabda ishlaydi. Hududingizni MyMaktab orqali tekshirishingiz mumkin. Ariza topshirishda bolaning ma’lumotlarini kiriting. Keyin tizim propiska bo‘yicha mos maktabni avtomatik aniqlaydi.
Ariza uch ish kunigacha ko‘rib chiqiladi. Keyin tizim sizga maktabga borish uchun elektron navbat vaqtini beradi. Maktabga shaxsni tasdiqlovchi hujjat, tibbiy ma’lumotnoma va 3,5 × 4,5 sm bo‘lgan 4 dona fotosuratni olib boring. Barcha hujjatlarni qabul komissiyasiga berasiz. Ular bir kun ichida qaror chiqarib, ma’lumot berishadi.
Chet el fuqarolari va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar ham farzandini davlat maktabiga onlayn ro‘yxatdan o‘tkazishlari mumkin. my.gov.uz saytida chet el fuqarolari uchun alohida xizmat bor — “Chet el fuqarolarining farzandlarini maktabga qabul qilish”.
.jpg)
Oflayn. Agar hududingizda maktabga onlayn yozilish imkoni bo‘lmasa, maktabga borib arizani o‘sha yerda to‘ldirasiz. Tibbiy ma’lumotnoma va fotosuratlar ham olib borish kerak bo‘ladi.
1-avgustdan boshqa hududdagi maktabga hujjat topshirish mumkin.
Ariza onlayn yoki oflayn topshiriladi. Faqat tanlangan maktabda bo‘sh joy bo‘lishi kerak. Arizani rasmiy sayt orqali topshirsangiz, tizim bo‘sh joy bor maktablarni ko‘rsatadi. Keyin maktabga borish uchun elektron navbat beradi.
Qabul komissiyasi o‘quvchini maktabga qabul qilish bo‘yicha qarorni bir kunda qabul qiladi. Agar bolangiz qabul qilinsa, uch kun ichida uning tibbiy kartasini doimiy ro‘yxat bo‘yicha maktabdan olib, o‘qiydigan maktabiga olib borishingiz kerak.
Maktab uchun tibbiy ma’lumotnoma qanday olinadi
Qabul uchun №026 shakldagi tibbiy ma’lumotnoma va №063 shakldagi emlashlar sertifikati kerak. Ularni yoz boshida tayyorlab qo‘ygan yaxshi. Shunda hujjat topshirish paytida shoshilib qolmaysiz.
Agar bola bog‘chaga borgan bo‘lsa, kerakli tibbiy tekshiruvlarning ko‘pi uning tibbiy kartasida bo‘ladi. Bu holda kerakli hujjatlarni yig‘ish ancha osonlashadi. Tibbiy kartada kerakli ma’lumotlar bo‘lmasa, bolani stomatolog, ko‘z shifokori, ortoped, endokrinolog, logoped va psixonevrolog ko‘rigidan o‘tkazish kerak. Bundan tashqari, umumiy qon va peshob tahlillari, gelmintlarga (gijjalar) tekshiruv ham talab qilinadi. Tekshiruvlarni davlat yoki xususiy klinikalarda o‘tkazish mumkin.
№026 ma’lumotnomasining amal qilish muddati aniq ko‘rsatilmagan. Lekin maktablar yaqinda olingan ma’lumotnomalarni qabul qiladi. Shuning uchun tibbiy ko‘rikdan juda erta, masalan qishda yoki bahor boshida o‘tish kerak emas.
Maktabga qabulda rad etilsa, nima qilish kerak
Bolani birinchi sinfga qabul qilmaslik uchun maktabda sabab bo‘lishi kerak. Agar gap yashash manziliga biriktirilgan maktab haqida ketsa, rad etish uchun faqat uchta asos bor:
- Arizada noto‘g‘ri ma’lumotlar ko‘rsatilgan bo‘lsa.
- Tibbiy ma’lumotnomada bola oddiy umumta’lim maktabida o‘qiy olmasligi yozilgan bo‘lsa.
- Maktabda ta’lim o‘zbek tilida emas, boshqa tilda olib borilsa va bola bu tilni hatto boshlang‘ich darajada ham bilmasa.
Boshqa hududdagi maktabda bo‘sh o‘rinlar tugasa, qabul rad etilishi mumkin.
Agar maktab “bola yetarlicha tayyor emas”, “o‘qishni bilmaydi”, “suhbatdan o‘tmadi” yoki “biz faqat o‘z hududimizdagilarni olamiz” desa, bu qonunga zid hisoblanadi. Bunday holatda ota-onalar Ta’lim vazirligiga shikoyat qilishlari mumkin.
Xususiy maktabga qabul tartibi qanday
Xususiy maktablarda qabul doimiy ro‘yxat manzili yoki hududga qaramaydi. Qabul qilish vaqti, o‘quvchilar soni va qabul tartibini har bir xususiy maktab o‘zi belgilaydi. Ba’zi maktablarda qabul uchun hujjat topshirish va shartnoma imzolash yetarli bo‘lsa, ayrimlarida bola bilan suhbat o‘tkaziladi yoki test olinadi. Agar talabgorlar soni bo‘sh o‘rinlardan ko‘p bo‘lsa, xususiy maktab o‘quvchilarni saralashi mumkin.
Maktabning litsenziyasi Adliya vazirligi saytida tekshirishingiz mumkin. Buning uchun maktabning rasmiy nomi yoki STIRi kerak.
